Uyku saatinde kontrolsüz şekilde ağlama, geceleri sık sık uykudan uyanma ve yataktan çıkma ve anne babanın yatağına girmek isteme, okul öncesi çağındaki çocuklarda sıkça rastlanan uyku problemlerindendir.

Eğer çocuğunuzun uyku sorunları varsa, yalnız değilsiniz. Bu anne ve babaların sıklıkla şikayetçi olduğu bir problemdir. Problemin geçici olup olmadığı veya arada bir meydana gelip gelmediği ya da aylardır sorun olduğuna bakılmaksızın, geceleri uyanan ve anne babalarını da uyandıran çocuklar, huysuz bir çocuk probleminin yanı sıra, anne ve babalarının da yorgun bir gece geçirmesine neden olurlar. Çocuğun kaç yaşında olduğuna bağlı olarak nedenler çok çeşitlidir.

Eğer çocuğunuz 12 ila 24 aylık ise ve sürekli gece uykusu problemleri varsa, onun bu problemlerine siz de katkıda bulunuyor olabilirsiniz. 4 aylıktan daha büyük çoğu bebekler, geceleri birkaç kez uyanırlar ve sonra kendiliğinden tekrar uykuya dalarlar. Bununla beraber, eğer bebek geceleri her uyanışında ve ağlayışında anne ve babasının odasına koşacağını öğrenmişse. ister istemez tekrar uykuya dalmak için anne ve babasına gereksinim duyacaktır. Aslında çocuk geceleri ağlayarak bir çeşit terbiye kazanmaktadır.

Çocuğunuzun uyku alışkanlıkları kazanmasında kaçınmanız gereken noktalar şunlardır:

Çocuğu uyutmak için avutmak ya da biberon gibi bir şey vermek, onunla aynı odada uyumak, uyuması için kucakta sallamak, gece yarısı onunla oyunlar oynamak, gündüzleri çocuğun toplam 3 saatten fazla uyumasına izin vermek. geceleri bezini değiştirmek.

Daha sonra, gece kendi yatağına gitmek istemeyen veya gece yarısı uykudan uyanan çocuklar için aşağıdakileri deneyin. Her ne kadar bu yaklaşımınız sizi bir süre uykusuz bırakırsa da. sonunda
1. Çocuğunuzu yatağına uyanık olarak yatırın. Ona iyi geceler deyin ve ısrarlarına rağmen odayı terk edin.

2. Bebeğiniz ağlamaya başlayınca hemen odasına koşmayın. çocuğu kontrol etmeden önce 15-20 dakika bekleyin. Daha sonra, odada bir dakikadan daha az bir süre kalın. Işığı açmayın ve çocuğu kucağınıza almayın; basit bir şekilde, her şeyin yolunda olduğu ve o anın uyuma saati olduğunu ona söyleyin.

Bebeğiniz ilk gece belki bir saat süreyle ağlayacaktır, ancak bu yöntem kullanılmaya devam ettiğinde ağlama süresi genellikle her gece biraz daha azalacaktır. Bazı çocuklar geceleri ağlamayı huy edinmemişlerdir, korktukları için yataklarına dönmeyi reddederler; ya da geceleri korkuyla uyanırlar.

Eğer bebeğinizin ağlaması basit bir ağlamadan çok korkulu bir feryat halinde ise, derhal bebeğinizin yanına koşmanız gerekir. Sizin yüzünüzü görmek. bebeğinizi rahatlatacaktır. Böyle bir durumda, bebeğinizi sakinleştirdikten sonra da yatağının başucunda bir süre oturmanız gerekir Bu esnada onunla oyun oynama-malı ya da konuşmamalısınız. Bebeğinizin bu anı sanki bir oyun zamanı gibi algılamasına izin vermeyin.

Daha büyük okul öncesi çağı çocukları ayrıca çoğunlukla uykularını bölen kabus ya da korkulu rüyalar görürler. Bu durumda da çocuğunuzu sakinleştirin. Onunla oynaşmayın, sabırsız davranmayın ya da onunla korktuğu şeyi tartışmayın. Odasının kapısını açık bırakmak veya bir gece lambası kullanmak yararlı olabilir.

Eğer çocuğunuz gece sizin yatağınıza girmek istiyorsa, yumuşak, fakat kararlı bir şekilde onu kendi yatağına götürün. Böyle bir yaklaşım uzun dönemde hem çocuk, hem de anne baba için en yararlı olan terbiye şeklidir.

Çocuklarda Uyku Probleminin 7 Nedeni

Meleğinizin uyku vakti geldi, masalını da okudunuz, artık derin bir uykuya dalması gerekiyor değil mi? Ne de olsa uyuyup da büyüyecek. Uyudukça dinlenip, yeni güne mutlu bir çocuk olarak gözlerini açacak. Ancak zaman zaman çocukların da uykuları bölünebiliyor.

Bebeklerin uyku sistemi farklı
Sağlıklı bir erişkinde normal uyku düzeni iki ayrı nörofizyolojik evreden oluşur: NonREM ve REM uykusu. REM uykusu, nabzın ve solunum hızının düzensiz olabildiği, bazı beden hareketlerinin ve hızlı göz hareketlerinin gözlendiği, ayrıca rüyaların ortaya çıktığı; bebeklerde ise uyanmaların ve ağlamaların görüldüğü evredir. NonREM uykusu ise uyuklama halinden derin uykuya dek değişkenlik gösterir. Nabız ve solunum düzenlidir, bedensel hareketler yoktur. Normal bir uyku döngüsü, gece boyunca birbirini izleyen NonREM-REM döngüleri şeklindedir ve her döngü ortalama 90 dakika sürer, gece ilerledikçe NonREM uykusu kısalır, REM uykusu uzar.

Bebeklerde ve küçük çocuklarda ise durum biraz farklıdır. Yeni doğan bir bebekte bu evreleme süreci tam olarak yerleşmemiştir. Yeni doğan bir bebek, günün 16 saatinden fazlasını uykuda geçirir. 3-4 saat uyur, uyanır, tekrar uykuya dalar; yani hem uykuda gece ve gündüz ayrımı yerleşmemiştir hem de çok sık uyanır. 'Belirsiz evre' olarak tanımlanabilecek geçici bir dönem uykuya hakimdir. NonREM-REM döngüsü 2-3 ay içinde ancak yerleşir. Bebeklerde uykunun yarısı REM evresinde geçer, NonREM-REM döngüsü erişkinlerdekinden daha kısadır, 50-60 dakikalık süreler halindedir.

Bebek büyüdükçe uyanmaların sayısı azalır, uykuda geçen süre artar. 6 aylık bir bebek aralıksız 6-8 saat uyuyabilir. 6-8 aya kadar da uykuda gece-gündüz ayrımı yer-eşmeye başlar. Uyku saatleri gündüzden geceye kaymaya başlar, ancak 5-6 yaşına kadar da gündüz uykuları devam edebilir. 1 yaşındaki bebeklerin hemen tamamı gündüz uykusuna dalarken, bu oran giderek azalır, 6 yaşındaki çocukların yüzde 10'un-da gündüz uykusu gözlenir. Yeni doğan bebeğin uyku gereksinimi 16 saatin üzerindedir. Büyüdükçe bu süre azalabilir; 3-5 yaşlarındaki çocuk-' ların ortalama 13-14 saat, 6-8 yaşındaki çocukların 10-12 saat uyku gereksinimi vardır. Çocukların uyku sorunları iki başlıkta özetlenebilir

. Uyku kalitesi ile ilgili olarak onaya çıkan uyku apnesi, uykuda yürüme gibi uyku fizyolojisi ile ilgili problemler.

.Uykunun kalitesini dolaylı olarak etkileyebilen kendi yatağında uyumama, yalnız yatamama, gece korkuları, annenin ruhsal sıkıntıları gibi niceliksel özellikler.

İlk 6 ayda uyku düzenine ilişkin en önemli sorunlar, uyku düzeninin tam olarak yerleşmemesi ve annenin (ya da bakıcının) bebeği için uygun bir uyuma ortamı sunamamasından kaynaklanır. Annenin çocuğun uyanmasına ve ağlamasına nasıl bir yöntemle cevap verdiği de (nasıl sakinleştirdiği) çok önemlidir. Gece uyanan bir çocuğun abartılı sevgi gösterileriyle ve oyun gibi uyarıcı şeylerle oyalamaya çalışılması, ihtiyacı dışında beslenmesi, yatağından çıkarılıp ebeveyn yatağına alınması gibi davranışlar sık tekrarlandığında, çocuğun gece uyanmaları, dışarıdan gelen uyaranların bolluğu yüzünden ebeveyn tarafından pekiştirilecektir. Tabii çocuğu yanıtsız ve soğuk karşılamak da doğru değildir.

Uyku problemlerinin nedenleri

1- Erken yaştaki tutum hataları: Annenin, erken yaşlardan itibaren çocuğu için sabit uyku düzeneği kuramaması, uyku ortamının sık değişmesi çocuğun kaygısını artırır.

2- Annenin yetersizliği veya yokluğu: Ruhsal sorun yaşayan anneler, çocuğun bakımında daha çok zorlanırlar. Hem bebeğin talepleri karşısında sabırları azdır, hem de konuşmayı henüz beceremeyen bebeğin verdiği sözel olmayan mesajları anlamayabilirler; bunlar da sağlıklı bakımı güçleştirir. Anne dışında, çocuğu büyüten aile büyükleri ve bakıcıların zıt, tutarsız tutumları bebek için travmatik dahi olabilir.

3- Düzensizlik: Eğer çocuklar, bebeklik döneminden itibaren sabit ve dengeli bir uyku düzenine alıştırılmamışsalar, uyku kaliteleri ileri yaşlarda da kırılgan olur.

4- Gece Kabusları Sayıklamaları: Genellikle 3-4 yaşlarındaki çocuklarda ve hafif uyku döneminde görülebilen bir durumdur. Çocuk, çoğu defa uyanmadan atlatır, kimi durumlarda da uyanabilir. Sonradan sorulduğunda, tam olarak tanımlaya-masa da kabus gördüğünü anımsar.

5- Gece Terörü: Derin uyku döneminde, uykunun ilk saatlerinde ortaya çıkan bir durumdur. Çocuk, gecenin ilerleyen saatinde ağlayarak, yatakta doğrulmuş, hatta bazen çığlık çığlığa halde uyanabilir. 5-12 yaşlar arasındaki çocuklarda daha sıktır. Gece kabuslarından farkı, sonradan sorulduğunda çocuğun hiçbir şey anımsamamasıdır.

6- Uykuda yürüme (Somnambulizm): 5-15 yaşlar arası çocuklarda daha çok görülen, genellikle derin uyku döneminde ortaya çıkan ve uykudayken yataktan kalkma, hatta uzaklaşma ile tipik bir durumdur.

7- Sağlık problemleri: Çeşirli tıbbi hastalıklarda ve bunların ilaçla tedavileri sırasında da çocukların uyku düzenleri bozulabilir.

Sağlıklı uyku önerileri

. İlk 3 ayda bebekler çok sık uyanırlar, buna hazırlıklı olmalısınız. 1 yaşının sonuna doğru ve ileri yaşlarda da (tıbbi nedeni olmadığı halde) gece uyanmaları aynı sıklıkta sürüyorsa, her şeyden önce uykusu bölünen çocuğunuzu nasıl uykuya döndürdüğünüzü sorgulayın. Farkında olmadan bu davranışı pekiştiriyor olabilirsiniz.

. Bebeğinizin düzenli bir uyku disiplinine sahip olmasını istiyorsanız, ilk 6 ayından sonra beslenme, sevgi ve oyun saatlerini geceden gündüze çekmeye çalışın; geceleri dinlenme ve sessizlik saatleri olmalı.

. 6 yaşından küçüklerde, en sık da 3-4 yaşlarında, uyku öncesi ritüelleri (masallar, öpüşme törenleri vs) çok sıktır, neredeyse takıntı düzeyindedir, zamanla azalacaktır.

. Bebeklik döneminde sabit ve dengeli bir uyku düzeneği kurabilirseniz; ileri yaşlarda yalnız yatmama, gündüz uykusuna direnme, kendi yatağında uyumama gibi problemlerin önüne geçmiş olursunuz.

. Çocuklarda gündüz uykuları, oranı azalarak 6 yaşına dek sürer. Çocuğunuzun gündüzleri uyumasını sağlayın, ama ısrarcı olmanız gerekmez.

. Gece kabusu, gece terörü, uykuda yürüme gibi problemler belirli dönemlerde ve geçici olarak gözlenen durumlardır. Önemli riskler oluşturmadığı sürece, tıbbi tedavi gerekmez. Çocuk, böyle bir durumda gereksiz yere uyandırılmaya çalışı lma-malı, kendisine ve çevresine zarar vermeksizin uykuya dalması beklenmelidir.

. 2 yaşını geçtiği halde hala ebeveynle yatan çocuğun asıl problemi annesine olan bağımlılığıdır ve bu bağımlılık 6 yaşından önce çözülmelidir, çünkü aynı çocuk ileride annesiz okula da gidemeyecektir.

. Çocuğunuzun uykuda havale geçirmesi, astım krizine girmesi gibi riskler söz konusu ise, alacağınız önlemler uyku düzeneğini bozucu nitelikte olmamalıdır.
Kaynak: Bebeğim Dergisi

SONRAKİ